blog images

Badania Aliantów nad działami dużego kalibru.



Choć to japoński typ Yamato przeszedł do historii jako uzbrojony w największy kaliber dział artylerii głównej (460 mm), to pomysł nie narodził oryginalnie w Kraju Kwitnącej Wiśni. Royal Navy pracowała nad działami o zbliżonym wagomiarze już w czasie I Wojny Światowej.


Efektem prac było działo BL 18-inch Mk I 457 mm- przy czym 3 mm "różnicy" wynikały z anglosaskiej miary w calach (18') co przy przeliczaniu na system metryczny dawało taką właśnie wartość. Konstrukcja brytyjska charakteryzowała się dużą wagą pocisków- 1,510 kg (przy 1,460 kg typu Yamato). Zbudowano zaledwie 3 takie działa. W dwa spośród nich został uzbrojony HMS "Furious"- trzeci z kolei krążownik liniowy typu Courageous który wszedł do służby w 1917 roku. Działa znajdowały się w pojedynczych wieżach- po jednej na dziobie i rufie (skonstruowane działo nr 3 pozostawało "w odwodzie")

Ta nietypowa konstrukcja nie sprawdziła się i została już 1918 r przerobiona na lotniskowiec. Zdemontowane armaty przeniesiono następnie na monitory typu Lord Clive- HMS "General Wolfe" i HMS "Lord Clive" z planem montażu trzeciego na HMS "Prince Eugene", jednak Rozejm w Compiègne w listopadzie 1918 roku zakończył działania wojenne. Problemy techniczne i problematyczna obsługa dział a takim kalibrze skłoniły Admiralicję do podjęcia prac w latach 20-tych nad działami kal 406 mm w które planowano uzbroić projektowane krążowniki liniowe typu G3.

BL 18-inch Mk I posłużyły więc do testów balistycznych i przyczyniły się do powstania dział BL 16-inch Mk I w które uzbrojono później pancerniki typu Nelson.


Tymczasem Traktat Waszyngtoński limitował uzbrojenie do maksymalnie 406 mm, i dwa z tych dział zostały zezłomowane w latach 30-tych, trzecie w 1947 roku.


Również US Navy podjęła prace nad artylerią o podobnej donośności. Amerykanie będąc znacznie w tyle w pracach za Brytyjczykami zdołali skonstruować jedno działo 18"/48 Mark 1 (457 mm), gdy Traktat Waszyngtoński przerwał prace w 1922 roku.

Amerykanie doszli jednak do podobnych wniosków co Royal Navy- działa miały jedynie minimalnie lepszą penetrację pancerza od używanych we flocie amerykańskiej 406 mm, przy czym waga i trudności w obsłudze zmuszały by do zmniejszenia ich ilości w stosunku do dział ówcześnie stosowanych. Cechowały się również mniejszą szybkostrzelnością. W początku lat 20-tych te problemy zdawały się trudne do przezwyciężenia.

Podjęto decyzję by działo zostało zasklepione, dostosowując do kalibru 406 mm.


W latach 30-tych Japonia zdołała utrzymać w tajemnicy prace nad super-pancernikami typu Yamato i wejście tych kolosów do służby w przededniu wybuchu Wojny na Pacyfiku, było dla Amerykanów zaskoczeniem.


W 1941 roku powrócono do prac nad 18"/48 Mark 1, ale US Navy zadowoliła się ulepszonym modelem dział 406 mm- 16"/50 caliber Mark 7 na budowanych właśnie pancernikach typu Iowa. Działa te, charakteryzujące się doskonałymi właściwościami balistycznymi planowano zastosować następnie na projektowanych pancernikach typu Montana.


Jeśli chodzi o prototyp 18"/48 caliber Mark 1 ostatni raz oddał strzał 24.08.1945 r.

Obecnie znajduje się w Dahlgren Naval Weapons Facility w stanie Wirginia.



HMS "Furious" 1917 r.




monitor HMS "Lord Clive" 1918 r.


Zdemontowane działo na Great War Exhibition 1920 r