blog images

Ciężkie krążowniki zwiadowcze US Navy - Projekty, rezygnacja z koncepcji i jej powody

Główną cechą koncepcji ciężkich krążowników zwiadowczych miała być najwyższa możliwa prędkość. Jako uzbrojenie główne tych okrętów przewidywano działa kalibrów od 152mm aż do 406mm. Poszczególne projekty przedstawiały okręty zarówno nieopancerzone, jak i silnie chronione jednostki, których pancerz mógł wytrzymać ostrzał nawet dział 203mm. Projekty można podzielić na klika serii, powstałych w różnym czasie, z różnym uzbrojeniem i opancerzeniem.

Pierwszy projekt ciężkiej jednostki zwiadowczej to Nr 111, miał być wyposażony w 4 działa kalibru 254mm. Projekt szybko zarzucono, gdyż uznano go za nieperspektywiczny. Kolejne projekty to już jednostki uzbrojone w działa 152mm. Powstały one w kwietniu 1915. W pierwszej serii znalazł się również jeden projekt okrętu z działami 305mm – był to eksperyment i pierwsza realna próba zaprojektowania ciężkiego krążownika zwiadowczego (projekt 115, celowo przeniesiony do II serii projektów). Różnice to przede wszystkim opancerzenie i schemat rozmieszczenia uzbrojenia:

  • Nr 112 (Kwiecień 1915): Wyporność: 10 500t., wymiary: 213,4 x 18,6 x 4,9m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, uzbrojenie: 10 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 47000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Krążownik projektu 112

  • Nr 113 (Kwiecień 1915): Wyporność: 11 650t., wymiary: 213,4 x 19,2 x 5,2m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 10 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 33700KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 114 (Kwiecień 1915): Wyporność: 12 600t., wymiary: 213,4 x 19,2 x 5,8m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 10 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 56000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 116 (Kwiecień 1915): Wyporność: 13 750t., wymiary: 225,5 x 19,9 x 5,6m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 10 x 152mm, 4 x 76mm, moc napędu: 56200KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 117 (Kwiecień 1915): Wyporność: 17 650t., wymiary: 243,8 x 21,3 x 6,1m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny: 76mm, uzbrojenie: 10 x 152mm, 4 x 76mm, moc napędu: 61700KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Najsilniej opancerzony krążownik projektu Nr 117

Powyższe projekty przeznaczone były również do zwalczania sił torpedowych oraz nieopancerzonych krążowników lekkich. Grubość pancerza odpowiadała za bezpieczeństwo jednostki w walce. Przy braku opancerzenia okręt nie był odporny na żaden ostrzał, przy pancerzu od 51 do 102mm był odporny na ostrzał niszczycieli, natomiast 203mm na burcie miało mu dawać gwarancję ochrony na ostrzał artylerii krążowników.

Kolejna seria została stworzona, gdyż stwierdzono, że okręty zwiadowcze powinny posiadać silniejszą artylerię zarówno do obrony jak i ataku. Argument w postaci ciężkich dział mógł trzymać na dystans ścigające okręty, a w przypadku napotkania słabszych sił lub statków handlowych teoretyczni mógł szybko je zniszczyć. Ważnym aspektem była możliwość zatapiania uszkodzonych w bojach z siłami głównymi okrętów przeciwnika. Projekty nr 115, 118, 119, 120 miały być już uzbrojone w 4 działa kalibru 305mm:

  • Nr 115 (Kwiecień 1915): Wyporność: 12 600t., wymiary: 204,2 x 19,2 x 5,4m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, uzbrojenie: 4 x 305mm (2xII z osłonami zamiast wież), 7 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 56000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Pierwszy projekt z artylerią dużego kalibru, działa miały być umieszczone w osłonach a nie w wieżach – Nr 115

  • Nr 118 (Kwiecień 1915), wyporność: 14350 t., wymiary: 219,5 x 21,0 x 5,6m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 3990 t., uzbrojenie: 4 x 305mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 14-15 kotłów, 62500KM (EHP*), prędkość: 35w. zasięg 12000Mm przy 10w.;

Schemat przedstawia projekt z działami 305mm umieszczonych w wieżach – Nr 118

  • Nr 119 (Kwiecień 1915), wyporność: 18200 t., wymiary: 230,1 x 22,6 x 6,4m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, masa napędu: 4630 t., uzbrojenie: 4 x 305mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 16 kotłów, 72500KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 120 (Kwiecień 1915), wyporność: 22850 t., wymiary: 243,8 x 24,4 x 7,2m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny 76mm, masa napędu 5000t., uzbrojenie: 4 x 305mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 18 kotłów, 78300KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Powyższe projekty w zasadzie zamknęły I fazę projektową. Zdefiniowano w niej kształt okrętów i wstępne dane techniczne nowych jednostek, ważne było również określenie możliwości i głównych zadań dla nowej klasy.

Kolejne projekty, określane jako faza II miały posiadać artylerię z jeszcze większym kalibrem. Seria projektów 121, 122, 123 to projekty uzbrojone w dwa działa kalibru 356mm w pojedynczej wieży na dziobie. 124, 125, 126 to już krążowniki z dwoma wieżami dwudziałowymi, po jednej na dziobie i rufie. Natomiast projekty 127, 128 i 129 to krążowniki z wieżami z jednym działem, po jednej na dziobie i rufie:

  • Nr 121 (Maj 1915): Wyporność: 12 650t., wymiary: 219,5m x 19,8m x 6,1m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 3480 t., uzbrojenie: 2 x 356mm (1xII), 9 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 13–14 kotłów, moc napędu: 54500KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Schemat projektu Nr 121, wieża dwudziałowa na dziobie, brak opancerzenia

  • Nr 122 (Kwiecień 1915): Wyporność: 16 250t., wymiary: 230,1m x 21,5m x 6,1m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 2 x 356mm (1xII), 9 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 64 000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 123 (Kwiecień 1915): Wyporność: 20 500t., wymiary: 243,8m x 23,2m x 6,7m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny: 76mm, uzbrojenie: 2 x 356mm (1xII), 9 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 71300KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Projekt Nr 123, ciężkie opancerzenie, większa moc siłowni

  • Nr 124 (Kwiecień 1915): Wyporność: 15500t., wymiary: 219,4m x 21,6m x 5,9m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, uzbrojenie: 4 x 356mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 65800KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 125 (Kwiecień 1915): Wyporność: 19 500t., wymiary: 231,6m x 23,5m x 6,5m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 4 x 356mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, masa pancerza: 1085 t., moc napędu: 76500KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 126 (Kwiecień 1915): Wyporność: 25 000t., wymiary: 243,8m x 25,9m x 7,3m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny: 76mm, uzbrojenie: 4 x 356mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 86000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Nr 126, 4 działa 356 w dwóch wieżach

  • Nr 127 (Maj 1915): Wyporność: 13 000t., wymiary: 219,5m x 20,1m x 5,5m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, uzbrojenie: 2 x 356mm (2xI), 9 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 56000KM, prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 128 (Maj 1915): Wyporność: 16 500t., wymiary: 231,64m x 21,6m x 6,1m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, uzbrojenie: 2 x 356mm (2xI), 9 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: moc napędu: 58000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 129 (Maj 1915): Wyporność: 20850t., wymiary: 243,8m x 23,5m x 6,7m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny: 76mm, masa napędu: 4630t., uzbrojenie: 2 x 356mm (2xI), 9 x 127mm, 4 x 76mm, moc napędu: 72500KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Nr 129, 2 działa 356mm w dwóch wieżach

W następnej serii projektów zwiększono kaliber artylerii głównej do 406mm, a więc takiego jakie przenosiły budowane w tym czasie pancerniki.

  • Nr 130 (Maj 1915): Wyporność: 16500t., wymiary: 219,5m x 21,0m x 5,9m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 3680t., uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 14 kotłów, moc napędu: 73000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Pierwszy projekt z działami 406mm, Nr 130

  • Nr 131 (Maj 1915): Wyporność: 20500t., wymiary: 236,2m x 24,1m x 5,3m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, masa napędu: 3950t., uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 15 kotłów, moc napędu: 77000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 132 (Maj 1915): Wyporność: 26800t., wymiary: 243,8m x 26,8m x 7,9m, pancerz burtowy: 203mm, pokład pancerny: 76mm, masa napędu: 4420t., uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 16 kotłów, moc napędu: 92500KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 134 (Maj 1915): Wyporność: 13500t., wymiary: 213,4m x 19,8m x 5,2m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 2350t., uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII w maskach), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 8 kotłów, moc napędu: 33000KM (EHP*), prędkość: 30w., zasięg 8000Mm przy 10w.;
  • Nr 135 (Maj 1915): Wyporność: 16000t., wymiary: 219,5m x 21,3m x 5,6m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 3580t., uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII), 7 x 127mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 14 kotłów, moc napędu: 55000KM (EHP*), prędkość: 32w., zasięg 8000Mm przy 10w.;

Nr 135, 4 działa 406mm

Projekty okrętów z działami 406mm były koncepcyjnie zbliżone do lekkich krążowników liniowych. Było to w szczególności widoczne w przypadku projektów nr 126 i 132. Pas pancerny w tych przypadkach posiadał grubość 203mm, więc był nawet grubszy niż w przypadku większości brytyjskich krążowników liniowych (typy Invincibe, Indefatigable, Renown i Courageous miały na burcie po 152mm pancerza).

W trakcie projektowania serii okrętów z działami 406mm powstał projekt, który znacząco odbiegał swoim kształtem od krążowników zwiadowczych. Projekt 133 to już nie ciężki krążownik zwiadowczy, a krzyżówka bardzo szybkiego krążownika liniowego z pancernikowym opancerzeniem i uzbrojeniem. To co przykuwało uwagę, to jego wymiary i wyporność. Był o 50% dłuższy od największych w tym czasie budowanych w USA pancerników, również jego wyporność była olbrzymia. Koncepcja tego okrętu upadła bardzo szybko. Olbrzym ten mimo wielu zalet miał wiele wad. Był zbyt wolny (29w. zamiast 35w.). Zbyt drogi w ewentualnej budowie. Co najistotniejsze z perspektywy użytkowania tego typu jednostek to w Stanach Zjednoczonych nie istniał żaden dok, który mógłby zmieścić tak duży okręt.

  • Nr 133 (Maj 1915): Wyporność: 56500 t., wymiary: 307,8m x 32,3m x 9,4m, pancerz burtowy: 330mm, pokład pancerny: 90mm, masa napędu: 6920t., uzbrojenie: 8 x 406mm (4xII), 24 x 152mm, 4 wt 533mm, 24 kotły, moc napędu: 115000KM (EHP*), prędkość: 29w.

Projekt wielkiego krążownika liniowego Nr133

Kontynuacją powyższego projektu był projekt 140, zmniejszono w nim grubość opancerzenia i kaliber artylerii dodatkowej:

  • Nr 140 (Czerwiec 1915): Wyporność: 52000 t., wymiary: 304,8m x 31,7m x 9,1m, pancerz burtowy: 305mm, pokład pancerny: 76mm, masa napędu: 6800t., uzbrojenie: 8 x 406mm (4xII), 24 x 127mm, 4 wt 533mm, 24 kotły, moc napędu: 110000KM (EHP*), prędkość: 30w.

Projekt nr 140

Kolejna seria projektów nie była już tak spójna jak poprzednie. W zasadzie można powiedzieć, że powrócono do sprawdzania różnych możliwości poszczególnych koncepcji okrętów. Projekty te zawierały zarówno jednostki takie jak wcześniejsze ciężkie krążowniki zwiadowcze, jak i typowo kompaktowe jednostki przypominające okręty typu Chester, a ostatecznie bardzo szybkie krążowniki liniowe z bardzo zredukowanym opancerzeniem.

  • Nr 141 (Czerwiec 1915): Wyporność: 27000 t., wymiary: 266,7m x 26,2m x 7,2m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 4920 t, uzbrojenie: 4 x 406mm (2xII), 7 x 127mm, 4 wt 533mm, 20 kotłów, moc napędu: 76000 KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 8000Mm przy 10w.;

Krążownik projektu Nr 141

  • Nr 142 (Czerwiec 1915): Wyporność: 4000 t., wymiary: 137,2m x 12,8m x 4m, pancerz burtowy: 76mm, pokład pancerny: 25mm, masa napędu: 1510 t, uzbrojenie: 2 x 152mm, 8 x 76mm, 2 wt 533mm, 6 kotłów, moc napędu: 20500 KM (EHP*), prędkość: 30w., zasięg 2500Mm przy 10w.; (Próba miniaturyzacji zwiadowcy).
  • Nr 143 (Lipiec 1915): Wyporność: 30000 t., wymiary: 243,8m x 25,6m x 7,0m, pancerz burtowy: 102mm, pokład pancerny: 38mm, masa napędu: 5400t., uzbrojenie: 6 x 406mm (3xII), 16 x 127mm, 4 wt 533mm, 22 kotły, moc napędu: 90000 KM (EHP*), prędkość: 35w.
  • Nr 145 (Sierpień 1915): Wyporność: 35500 t., wymiary: 268,2m x 27,4m x 7,6m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 6100t., uzbrojenie: 8 x 356mm (4xII), 18 x 127mm, 4 wt 533mm, 26 kotłów, moc napędu: 105000 KM (EHP*), prędkość: 35w.

Krążownik projektu Nr145

Powyższe projekty nie są zupełnie nowe, są to w zasadzie modyfikacje już istniejących projektów. Co ważne, już na tym etapie zrezygnowano z koncepcji rozwijania ciężkich krążowników zwiadowczych (charakteryzujących się zmniejszoną ilością artylerii głównej ograniczonej do dwóch lub czterech dział), przechodząc płynnie do zwiadowczych krążowników liniowych – tak zwanych "battle scout". Na tym etapie stwierdzono, że w zasadzie każdy szybki duży okręt artyleryjski może działać jako krążownik zwiadowczy pod warunkiem posiadania odpowiednio dużego zasięgu.

W tym momencie możemy przejść do III fazy. Było to w zasadzie ukończenie studium projektowego dla zwiadowców floty. To już nie były krążowniki zwiadowcze, to były zwiadowcze krążowniki liniowe. We wrześniu i październiku powstała seria projektów, z których większość była w zasadzie krążownikami liniowymi ze zredukowanym opancerzeniem (wśród nich znalazł się tylko jeden lekki krążownik z gigantycznym zasięgiem 15000Mm). Za maksymalną wyporność przyjęto 32000t., czyli tyle, ile według wiedzy Amerykanów wypierał ostatni przedwojenny brytyjski krążownik liniowy Queen Mary.

  • Nr 144 (Wrzesień 1915): Wyporność: 32000t., wymiary: 243,8m x 26,7m x 8,4m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 6970t., uzbrojenie: 8 x 356mm (4xII), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, 24 kotły, moc napędu: 109000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Projekt Nr144 z 8 działami 356mm w klasycznym układzie, po dwie wieże na dziobie i rufie

  • Nr 146 (Październik 1915): Wyporność: 28000 t., wymiary: 243,8m x 27,4m x 7,8m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 5100t., uzbrojenie: 8 x 254mm (4xII), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu:109000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Projekt Nr146 z 8 działami 254mm

  • Nr 150 (Wrzesień 1915): Wyporność: 32000t., wymiary: 243,8m x 26,7m x 8,4m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 5650t., uzbrojenie: 8 x 356mm (4xII), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 109000KM (EHP*), prędkość: 35w., zasięg 12000Mm przy 10w.;
  • Nr 151 (Wrzesień 1915): Wyporność: 8000t., wymiary: 158,6m x 17,2m x 5,4m, pancerz burtowy: brak, pokład pancerny: brak, masa napędu: 2025t., uzbrojenie: 6 x 152mm, 2 x 76mm, 2 wt 533mm, moc napędu: 32000KM (EHP*), prędkość: 30 w., zasięg 15000Mm przy 10w.; (Eksperymentalny, odchudzony projekt zwiadowcy wpisany nagle w środek serii battle scoutów).
  • Nr 152 (Październik 1915): Wyporność: 32000t., wymiary: 243,8m x 26,7m x 8,4m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 6970t., uzbrojenie: 8 x 356mm (w dwóch wieżach czterodziałowych – 2xIV), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 109000KM (EHP*), prędkość: 35 w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Projekt Nr 152, krążownik z 8 działami 356mm, z dwoma poczwórnymi wieżami

  • Nr 153 (Październik 1915): Wyporność: 32000 t., wymiary: 243,8m x 26,7m x 8,4m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 6970t., uzbrojenie: 8 x 356mm (w układzie 2xIII na dziobie/rufie oraz 1xII na śródokręciu), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 109000KM (EHP*), prędkość: 35 w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Projekt Nr 153, krążownik trzywieżowy, jedna wieża potrójna i jedna podwójna na dziobie, jedna potrójna na rufie

  • Nr 154 (Październik 1915): Wyporność: 34500 t., wymiary: 265,2m x 27,1m x 7,5m, pancerz burtowy: 127mm, pokład pancerny: 51mm, masa napędu: 6970t., uzbrojenie: 8 x 356mm (4xII), 12 x 152mm, 4 x 76mm, 4 wt 533mm, moc napędu: 109000KM (EHP*), prędkość: 35 w., zasięg 12000Mm przy 10w.;

Powyższe projekty różniły się w zasadzie w szczegółach. Po części kalibrem dział (254mm i 356mm), oraz jej układem. Od typowo brytyjskiego układu czterech wież dwudziałowych po dwie na dziobie i rufie, poprzez układ nieco przypominający ten z pancerników typu Nevada – dwie wieże na dziobie z czego pierwsza z trzema działami a druga z dwoma i jednej trójdziałowej na rufie, po najdalej idący układ dwóch wież czterodziałowych po jednej na dziobie i rufie.


Rezygnacja z koncepcji i jej powody

Studia projektowe dotyczące projektów ciężkich jednostek zwiadowczych na tym się zakończyły. Ostatecznie zrezygnowano z tak wielkich i kosztownych jednostek, na rzecz krążowników liniowych (których w zasadzie Amerykanie nigdy się nie doczekali). Przyczyn rezygnacji było wiele.

Nigdy nie ukończony krążownik liniowy Constellation, oczekujący na wodowanie

Jednym z powodów była zbieżność koncepcji ciężkich okrętów zwiadowczych z krążownikami liniowymi. Zwiadowcy, mimo potężnej prędkości posiadali słabsze uzbrojenie i słabe opancerzenie, lub nie posiadały go wcale. Sam rozwój koncepcji pokazał płynne przejście od jednostki zwiadowczej, do krążownika liniowego. Inną sprawą był koszt budowy samych jednostek. Drogie okręty ze słabym uzbrojeniem i opancerzeniem nie były czymś niezbędnym dla US Navy, która miała ograniczony budżet, a środków na jej rozwój skąpił sam Kongres.

Kolejną sprawą była sama koncepcja. W idealnych warunkach słuszna. Szybki, w miarę silnie uzbrojony okręt był rozwiązaniem idealnym. Niestety jednak, wszystkie aspekty należy rozłożyć na czynniki pierwsze. Sama szybkość to nie wszystko. Wielkie prędkości mogły być zachowane tylko gdy morze było spokojne. Nie chodziło tutaj o moc siłowni. Chodziło o konstrukcję samego kadłuba. Sama długość kadłuba powodowała, że przy wysokiej fali okręt musiał zwolnić (utrata najważniejszej zalety, bez której budowa drogiego okrętu nie miała sensu). Jego wydłużenie powodowały, że sam okręt nie miał odpowiedniej stateczności, krótko mówiąc był wywrotny. Ciężki okręt zwiadowczy był klasą bardzo wyspecjalizowaną. O ile pancerniki bądź krążowniki liniowe miały szerokie spektrum zastosowania to okręt zwiadowczy mógł służyć w zasadzie tylko do zwiadu. Nie mógł być włączony do głównych sił floty, nie mógł również walczyć z osłoną szlaków handlowych. Pojedyncza jednostka zwiadowcza nie posiadała na tyle silnej artylerii by szybko wyeliminować okręty przeciwnika i rozprawić się ze statkami transportowymi. Takiej jednostki nie można było włączyć do sił głównych, co przy artylerii dużego kalibru było bardzo kuszące dla dowódców (przykład włączenia do sił głównych krążownika pancernego Blücher podczas bitwy koło ławicy Dogger i jego utrata).

Krążownik pancerny Blücher, okręt słabszy i wolniejszy od niemieckich krążowników liniowych, a mimo to dołączony do eskadry i utracony podczas bitwy koło ławicy Dogger stał się ofiarą niefortunnej decyzji

Ważne z punktu widzenia okrętu zwiadowczego jest skryte podejście i szerokie spektrum obserwacji. W przypadku jednostki tak dużej z olbrzymią siłownią, samo podejście do przeciwnika i obserwacja mogły przysparzać dużo problemów. Potężna siłownia z dużą ilością kotłów to duże zadymienie. Zadymienie, które jest widoczne z dużej odległości, zdradzające obecność sił zwiadowczych. Jednocześnie przeciwnik może się przygotować do obrony, zmienić lub zamaskować (chociażby zasłoną dymną) strukturę eskadry, markować zmianę kierunku. Pomijając aspekt samego zaskoczenia niebagatelnym problemem było samo zadymienie punktów obserwacyjnych na okręcie zwiadowczym. Z takim problemem borykała się większość współczesnych jednostek. Częste było odsuwanie kominów maksymalnie w kierunku rufy, czy celowe podwyższanie samych punktów obserwacyjnych. Niestety w przypadku krążowników zwiadowczych było to problematyczne. Duża ilość kotłów powodowała konieczność zwiększenia ilości kominów, a przez to nie można było ich odsunąć maksymalnie w kierunku rufy, co czasem powodowało że musiały być ich dwa rzędy,.

Zadymiony pancernik Wyoming

Kolejnym problemem była sama struktura kadłuba przy tak potężnej siłowni. W projektowanych jednostkach konieczne było zamontowanie nawet 26 kotłów, co dawało 13 kotłowni. Przy tak dużej liczbie dużych pomieszczeń problematyczna była zabudowa chociażby samych grodzi wodoszczelnych, nie mówiąc już o samej sztywności kadłuba (przy wąskim a długim kadłubie nie ma miejsca na montaż dodatkowych wzmocnień). Problem stanowiło nie tylko zaplanowanie wewnętrznego podziału kadłuba, ale również długie ciągi przewodów parowych, uszkodzenie których przy praktycznym braku opancerzenia nie stanowiło żadnego problemu. W tym przypadku utrata nawet jednej lub dwóch kotłowni powoduje wykładniczy wzrost ryzyka utraty okrętu.

Do ważnych, aczkolwiek możliwych do rozwiązania problemów należał brak odpowiedniej infrastruktury portowej, do obsługi jednostek o tej wielkości. Stany Zjednoczone w tym czasie posiadały jeden dok, który mógł obsłużyć okręty o długości 250m (był to otwarty w 1913 suchy dok nr 2 w Puget Sound Naval Shipyard w Bremerton) i dwa, które były przystosowane do dokowania okrętów o długości około 225m (suchy dok nr 2 w stoczni Mare Island ukończony w 1910 i suchy dok nr 3 w stoczni w Norfolk ukończony w 1911).

Pancernik Oregon w suchym doku nr 2 w Bremerton, stocznia Puget Sound.

Samo ryzyko utraty bardzo drogiej jednostki zwiadowczej w wyniku starcia z lekkimi krążownikami lub nawet niszczycielami powoduje niechęć ze strony decydentów tak w Kongresie jak i w samej US Navy. Dodatkowo w maju 1916 doszło do walnej bitwy między flotą brytyjską i niemiecką. Bitwa Jutlandzka, miała olbrzymi wpływ na projektowanie i budowę nowych jednostek dla US Navy. Oficjalne stanowisko, że przyczyną utraty trzech brytyjskich krążowników liniowych był zbyt cienki pancerz spowodowało, że w US Navy postanowiono, że wszystkie większe jednostki muszą posiadać adekwatne opancerzenie.

Krążownik Richmond typu Omaha

Projekty ciężkich krążowników zwiadowczych, czy też zwiadowcze krążowniki liniowe okazały się ślepą uliczką. Jednostki duże i szybkie, okazały się zbyt drogie, a jednocześnie zbyt słabe na to, czego potrzebowała US Navy. Ostatecznie postanowiono o budowie mniejszych lekkich krążowników zwiadowczych typu Omaha. Okrętów stosunkowo tanich, a jednocześnie mniej wymagających, których projekt nie był w tak dużym stopniu obarczony ryzykiem projektowym. Mimo to rozwinięciem koncepcji dużych jednostek zwiadowczych stały się ostatecznie krążowniki typu Pensacola. Będące bezpośrednim ich spadkobiercą. Te posiadające silne uzbrojenie i stosunkowo szybkie jednostki posiadały jednocześnie bardzo ograniczone opancerzenie, można więc stwierdzić, że była to kontynuacja linii projektowej. Część projektów poprzedzających projekt typu Pensacola bazowała na założeniach projektowych wielkich zwiadowców. Wśród cech wspólnych znajdowały się wysoka prędkość (sięgająca nawet 35w.), silne uzbrojenie czy stosunkowo lekkie opancerzenie. Krążowniki lekkie (bo tak początkowo były klasyfikowane te okręty) typów Pensacola i Northampton odziedziczyły wszystkie te cechy, jedynym ograniczeniem okazał się traktat waszyngtoński, który wprowadzał limit wyporności 10000t. dla jednostek klasy krążownika.

Jeden z projektów prowadzących do budowy krążowników typu Pensacola, projekt miał być wyposażony w 8 dział kalibru 203mm


Słowem wyjaśnienia:

*Moc EHP – moc potrzebna do pokonania oporu hydrodynamicznego wody i oporu powietrza do wymaganej prędkości kadłuba (moc potrzebna do holowania danego kadłuba z założoną prędkością przez inną jednostkę). Moc SHP z kolei (która jest zazwyczaj podawana w źródłach) jest mierzona na wałach napędowych i zawiera mechaniczne straty energii np na łożyskach, straty hydrodynamiczne śruby czy oddziaływanie kadłuba i śruby. Wynika z tego, że podawana moc EHP (którą można nazwać inaczej oddziaływaniem kadłuba i śruby) to tylko jedna składowa mocy całkowitej SHP. Zazwyczaj jest to od 45% do 55% mocy SHP, a więc licząc moc całkowitą w powyższych seriach projektowych należy przemnożyć moc EHP razy około dwa.


Artykuły serii:

Część I artykułu - https://warshipy.pl/post/ciezkie-krazowniki-zwiadowcze-us-navy-cz-i

Część II artykułu - https://warshipy.pl/post/ciezkie-krazowniki-zwiadowcze-us-navy-cz-ii


Bibliografia:

Norman Friedman, US Cruisers an illustrated design history, Naval Institute Press , 1984

https://www.navsource.org

https://en.wikipedia.org

https://naval-encyclopedia.com

https://www.shipscribe.com

https://www.reddit.com

https://www.history.navy.mil

Komentarze

Ten wpis nie ma jeszcze komentarzy, bądź pierwszy i dodaj swój komentarz!

Dodaj komentarz

Twój nick

Treść komentarza